“Borçlu değilim” iddiasıyla dava açmak, icra dosyasını kendiliğinden durdurmaz. Tedbir bakımından belirleyici soru çok basit: Menfi tespit davası, icra takibi başlamadan önce mi açıldı, sonra mı? Kanunun bu iki durumda tanıdığı koruma aynı değildir.
Takip başlamadan açılan dava
İİK m. 72, borçlu olduğunu kabul etmeyen kişiye takip öncesinde menfi tespit davası açma imkânı verir. Mahkeme, talep üzerine ve alacağın yüzde on beşinden aşağı olmayacak teminat karşılığında, icra takibinin durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir kararı verebilir.
Dava açıldığı için otomatik bir durma doğmaz. Takibin durdurulması için ayrıca tedbir talebi, kanuni koşulların değerlendirilmesi ve mahkeme kararı gerekir.
Takip başladıktan sonra sınır değişir
Takipten sonra açılan menfi tespit davasında mahkeme ihtiyati tedbirle takibi durduramaz. Borçlu, gecikmeden doğacak zararları karşılamak ve alacağın en az yüzde on beşi oranında teminat göstermek suretiyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir.
Buradaki fark uygulamada kritiktir: Paranın alacaklıya ödenmemesi ile haciz dâhil takip işlemlerinin durması aynı sonuç değildir. Tedbir dilekçesindeki talep, davanın açıldığı zamana ve dosyanın geldiği aşamaya göre kurulmalıdır.
İddia ve belgeler birlikte hazırlanmalı
Menfi tespit davasında yalnızca “borç yok” denmesi yeterli değildir. Borcun hiç doğmadığı, ödenerek sona erdiği veya takip dayanağı belgenin iddia edilen borcu göstermediği yönündeki her savunma farklı delil gerektirir. Sözleşme, ödeme dekontu, hesap mutabakatı ve takip evrakı birlikte incelenmelidir.
Dava devam ederken ödeme yapılması veya tahsil gerçekleşmesi hâlinde talebin hukuki niteliği ayrıca gözden geçirilir. Dosyadaki ödeme tarihi ve kime ödendiği, sonraki istemi belirleyebilir.
İlk dosya kontrolü
- Takip talebi ve ödeme veya icra emri tarihi
- Dava açılış tarihi ve tedbir talebinin tam içeriği
- Alacağın hesabı, teminat ve ödeme belgeleri
- İcra veznesindeki para ile fiilen yapılan tahsilatın ayrımı
Kaynaklar
Metin, yayın tarihi itibarıyla aşağıdaki kanun ve resmî metinlere dayanmaktadır. Somut uyuşmazlıkta güncel mevzuat ve dosya belgeleri ayrıca incelenmelidir.
İcra ve İflas Kanunu, m. 72 – Adalet Bakanlığı ↗İİK m. 72’ye ilişkin kanun metni ve görüşmeler – TBMM ↗Bu yayın bilimsel ve mesleki bilgilendirme amacı taşır. Somut bir uyuşmazlık hakkında hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.