Konkordatoda Kefile Başvuru: Olumlu Oy Veren Alacaklı Haklarını Nasıl Korur?

Şirketin mühleti ile kefilin sorumluluğu ayrı değerlendirilir

Konkordato koruması, hakkında mühlet verilen borçlu bakımından sonuç doğurur. Şirket lehine verilen karar, sırf kefil olduğu için başka bir kişiyi kendiliğinden aynı korumanın içine almaz. Kefilin kendisi hakkında verilmiş bir mühlet kararı bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılır. Şirket ile ortağının aynı dosyada yer alması da her birine ilişkin kararın kapsamını okumayı gereksiz hâle getirmez.

Türk Borçlar Kanunu m. 585, asıl borçluya konkordato mehli verilmesini adi kefile doğrudan başvurulabilen hâller arasında sayar. Ancak yalnızca açığın kapatılması için verilen kefalette özel düzenleme vardır. Müteselsil kefalette ise m. 586’daki başvuru koşulları ve varsa rehin güvencesinin niteliği incelenir. Bu nedenle “borçlu konkordatoda, kefilden hemen tamamı alınır” şeklinde tek cümlelik bir sonuç çıkarılamaz.

Önce ortada geçerli bir kefalet bulunmalıdır. Kefalet tarihi, azami tutar, gerekli şekil koşulları, sorumluluğun kapsamı ve başvurulabilirlik birlikte değerlendirilir. Konkordato, geçersiz bir kefaleti geçerli hâle getirmez; alacağın muacceliyeti ve kefilin ileri sürebileceği savunmalar da önemini korur.

Olumlu oy öncesindeki bildirim neden önemlidir?

İİK m. 303, konkordatoya muvafakat etmeyen alacaklının borçtan birlikte sorumlu olanlara karşı haklarını koruduğunu düzenler. Muvafakat eden alacaklı içinse aynı korumadan yararlanmanın özel koşulları vardır: alacaklı, haklarını ödeme karşılığında bu kişilere devretmeyi teklif etmeli ve toplantıların günü ile yerini onlara en az on gün önceden bildirmelidir.

Bunlar birbirinin alternatifi değildir. Yalnızca toplantı tarihini haber vermek, ödeme karşılığı devir teklifinin yerini tutmaz. Aynı şekilde oy belgesine genel bir hak saklı tutma cümlesi yazılması, kanunda öngörülen işlemlerin yapılmış olduğu anlamına gelmez. Bildirimin içeriği kadar kime, hangi tarihte ve nasıl ulaştırıldığı da dosyada gösterilebilmelidir.

Maddenin üçüncü fıkrası ayrıca alacaklının, başvuru hakkına zarar gelmeksizin birlikte sorumlu kişilere konkordato müzakerelerine katılma yetkisi verebilmesini ve onların kararını kabul etmeyi taahhüt edebilmesini düzenler. Hangi yolun izlendiği açıkça belgelendirilmelidir. Bu hazırlık oylama tamamlandıktan sonraya bırakıldığında, eksikliğin sonradan giderilebileceği peşinen kabul edilmemelidir.

Teminat dosyası ile oylama dosyası birlikte hazırlanmalı

Uygulamada kredi sözleşmesi, kefalet belgesi ve oy tutanağı farklı klasörlerde tutulabilir. Oysa hukuki değerlendirme bu belgelerin birlikte okunmasını gerektirir. Borçtan sorumlu her kişi aynı sıfatla yükümlü değildir: kefil, müteselsil borçlu, garanti veren ve yalnızca malını rehneden üçüncü kişi arasındaki farklar, ilgili sözleşme ve özel hükümler üzerinden belirlenmelidir.

Alacaklı bakımından sağlıklı hazırlık, önce başvuru hakkının hangi kişiye karşı hangi belgeye dayandığını belirlemekle başlar. Sonra İİK m. 303 işlemleri, toplantı takvimiyle birlikte planlanır. Birden fazla birlikte sorumlu kişi varsa değerlendirme her biri için yapılır; birine gönderilen yazının diğerleri yönünden de sonuç doğurduğu varsayılmaz.

Kefil yönünden ise yalnızca konkordato projesinin ödeme oranına bakmak yeterli değildir. Alacaklının oyu, kendisine yapılan bildirim ve kefaletin sınırları birlikte incelenir. Borçlu veya başka bir sorumlu tarafından yapılan ödemeler de güncel hesapta dikkate alınmalıdır. Böylece konkordato dosyasındaki alacak ile kefile yöneltilen talebin hangi kalemlerden oluştuğu anlaşılır hâle gelir.

Oylama öncesi kısa kontrol

• Kefalet veya diğer teminat belgesinin tarihi, şekli, azami tutarı ve kapsamı
• Borçlu ve birlikte sorumlu kişiler hakkında verilmiş mühlet kararları
• Ödeme karşılığında devir teklifinin içeriği ve muhatapları
• Toplantı günü ve yeri bildiriminin en az on günlük süreyle ilişkisi ve ulaşma kayıtları
• Oy tutanağı, güncel alacak hesabı ve yapılan ödemeler