Alacağını komisere bildiren ve alacaklılar toplantısında projeye ret oyu veren bir alacaklı, tasdik duruşmasında da itirazının kendiliğinden inceleneceğini düşünebilir. Oysa alacak bildirimi, oylama ve mahkemeye tasdik itirazı farklı işlemlerdir. Duruşma ilanı bu nedenle dosyadaki sıradan bir duyuru olarak görülmemelidir. İcra ve İflas Kanunu’nun 304. maddesi, itiraz sebeplerinin duruşmadan en az üç gün önce yazılı olarak bildirilmesini öngörür. Bu aşamada yapılacak hazırlık, yalnız mahkemenin dinleyeceği itirazları değil, karar sonrasında alacaklının kullanacağı yolları da ilgilendirir.

Duruşma günü beklenmeden mahkemeye yazılı bildirim yapılır

Komiserin gerekçeli raporu ve dosya mahkemeye ulaştığında tasdik incelemesi başlar. İİK m. 304, duruşma gününün m. 288’deki usulle ilanını düzenler. İlanda, itiraz edenlerin sebeplerini duruşmadan en az üç gün önce yazılı bildirmek şartıyla duruşmada bulunabilecekleri belirtilir. Buradaki süre, alacak bildirim ilanından başlayan süreyle veya alacaklılar toplantısından sonraki katılım süresiyle karıştırılmamalıdır.

Yazılı itiraz, tasdik incelemesini yapan mahkemenin ilgili dosyasına sunulmalıdır. Daha önce komisere gönderilmiş alacak dökümü veya borçlu şirkete yöneltilmiş bir ihtar, aynı amaçla hazırlanmış bir tasdik itirazı değildir. Belgelerin farklı aşamalarda dosyaya girmiş olması önemli olabilir; buna rağmen hangi sebeple tasdike karşı çıkıldığının mahkemeye açıkça bildirilmesi gerekir. Başvurunun kayıt tarihi de saklanmalıdır.

Üç günlük sınır, hazırlığa başlanacak gün olarak görülmemelidir. İlan öğrenilir öğrenilmez duruşma tarihi, mahkeme ve dosya numarası doğrulanmalı; güncel proje ile komiser raporuna erişim sağlanmalıdır. Son gün hesabında resmi tatiller, sunum yöntemi ve dosyanın özel durumu ayrıca değerlendirilir. Genel bir yazıdaki takvim örneğine dayanarak dosyaya özgü son gün belirlemek yerine, itirazı yeterli zaman bırakarak sunmak daha sağlıklıdır.

Alacaklılar toplantısında projenin aleyhine oy kullanılmış olması, tasdik itirazının hazırlanmasını gereksiz kılmaz. Oy, projenin kabulüne ilişkin iradeyi gösterir. İtiraz dilekçesi ise mahkemeye hangi tasdik şartının neden sağlanmadığını veya hangi incelemenin eksik kaldığını anlatır. Aynı alacaklı, oyunun gerekçesini güncel mali veriler ve komiserin nihai değerlendirmesi ışığında daha somut biçimde açıklayabilir.

Dosyada birden fazla borçlu bulunuyorsa itirazın hangi borçluya ve hangi projeye yöneldiği de belirtilmelidir. Şirketin borcu, ortağın kefalet sorumluluğu ve başka bir grup şirketinin malvarlığı tek bir kalem gibi ele alınmamalıdır. İlgili borçlunun projesiyle bağlantısı kurulmadan sunulan toplam grup verisi, itirazın gerçek etkisini göstermeyebilir. Dilekçenin anlaşılır olması burada yalnız yazım tercihi değildir.

Etkili itiraz, eleştiriyi belge ve tasdik şartıyla ilişkilendirir

İtirazın bütün projeyi tekrar anlatması gerekmez. Tartışılan husus çoğunluk hesabıysa hangi alacağın hangi tutarla hesaba katıldığı, hangi oyun neden tartışmalı olduğu ve düzeltilmiş hesabın sonuca etkisi gösterilebilir. Yalnız çoğunluğun bulunmadığını söylemek yerine alacaklı listesi, oylama tutanağı ve komiser raporundaki ilgili hesap karşılaştırılmalıdır. Rehinle karşılanan tutar ve oy hakkına ilişkin özel kurallar da incelemede ayrı tutulur.

Ödeme kaynaklarına yönelik itirazda da aynı yöntem işe yarar. Bir taşınmazın satışından beklenen bedelin gerçekçi olmadığı düşünülüyorsa değerleme tarihi, takyidatlar, satış giderleri ve satışın gerçekleşebileceği dönem birlikte ele alınabilir. Projede gösterilen toplam değer ile borç ödemesinde kullanılabilecek net tutar aynı olmayabilir. Eleştiri, soyut bir iyimserlik iddiasından çıkıp hangi varsayımın neden işlemediğini göstermelidir.

İİK m. 305’teki tasdik şartları, dilekçenin hukuki bağlantısını kurar. Örneğin teklifin borçlunun kaynaklarıyla orantısı, iflas hâlindeki muhtemel tahsilatla karşılaştırma veya gerekli teminatın durumu tartışılabilir. Her dosyada bütün başlıklara itiraz edilmesi gerekmez. Dayanağı bulunan birkaç somut sorunun açıkça anlatılması, birbirinden kopuk çok sayıda iddiadan daha yararlı olabilir.

Alacağın miktarına ilişkin uyuşmazlık ile projenin tasdik edilip edilemeyeceği farklı incelemelerdir. Tasdike itiraz dilekçesi verilmesi, çekişmeli alacağın esasını kendiliğinden hükme bağlatmaz. Alacaklı, alacağının tespiti veya tahsili için gerekli ayrı yolları ve İİK m. 308/b kapsamındaki düzenlemeyi ayrıca değerlendirmelidir. Bir başvurunun yapılmış olması, diğer başvuruların sürelerini izleme yükünü ortadan kaldırmaz.

Talep sonucu da itirazın dayanaklarıyla uyumlu olmalıdır. Hangi belgenin getirtilmesi, hangi hesabın açıklanması veya hangi tasdik şartının bulunmadığının değerlendirilmesi istendiği anlaşılmalıdır. Rapordaki her farklılık otomatik ret sebebi değildir; mahkeme, kanuni koşulların gerçekleşip gerçekleşmediğini bütün dosya üzerinden inceler. Alacaklının görevi, bu incelemeyi etkileyebilecek somut sorunu görünür kılmaktır.

Tasdik kararı çıkarsa yeni bir süre takibi başlar

İİK m. 308/a, diğer alacaklıların kanun yoluna başvurusu bakımından itiraz etmiş olmalarını esas alan bir düzenleme içerir. Bu nedenle yalnız alacak bildirimine veya ret oyuna güvenerek m. 304 kapsamındaki yazılı itirazı ihmal etmek ciddi bir usul riski doğurur. Duruşmaya katılım, önceden yapılan bildirimin içeriği ve kayıtları birlikte korunmalı; somut dosyada kanun yolu sıfatı ayrıca değerlendirilmelidir.

Kanundaki güncel düzenlemeye göre borçlu veya konkordato talep eden alacaklı bakımından kararın tebliği; itiraz eden diğer alacaklılar bakımından tasdik kararının ilanı istinaf süresinin başlangıcında önem taşır. Süre iki haftadır. Dolayısıyla itiraz eden alacaklının her durumda kendisine ayrıca tebligat yapılmasını beklemesi doğru değildir. Duruşmadan sonra karar ve ilan takibi sürdürülmelidir.

İki haftalık düzenleme, 7499 sayılı Kanun’un geçiş hükmü gereğince 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için uygulanır. Daha eski kararlar bakımından eski hükümler ayrıca değerlendirilir. Eski bir kanun metnindeki on günlük sürenin güncel bir dosyaya taşınması kadar, yeni sürenin geçmişteki her karara uygulanması da hatalı olabilir. Süre incelemesinde dosyanın açılış tarihinden önce ilgili kararın tarihi kontrol edilmelidir.

Tasdik itirazı ile istinaf dilekçesi de aynı belge değildir. Karar verildikten sonra mahkemenin gerekçesi, hangi itirazları karşıladığı ve hangi değerlendirmelerin hukuka aykırı bulunduğu incelenir. Önceki dilekçe bu hazırlığın dayanağı olabilir; fakat kararın gerekçesini okumadan yalnız eski itirazı tekrarlamak yeterli bir çalışma sayılmaz. Belgelerin, ilanların ve başvuru tarihlerinin düzenli tutulması hak arama sürecini güçlendirir.

Duruşma öncesi dosyada bulunması gerekenler

  • Tasdik duruşması ilanı, doğru dosya numarası ve duruşma tarihi
  • Güncel proje, komiserin gerekçeli raporu ve alacaklılar toplantısı tutanağı
  • Her itirazı ilgili belge ve tasdik şartıyla eşleştiren gerekçeli dilekçe
  • Dilekçenin mahkeme dosyasına sunulduğunu ve tarihini gösteren kayıt
  • Karar sonrasında ilan ve tebligatları izlemek için oluşturulan süre takvimi

Kaynaklar

Metin, yayın tarihi itibarıyla aşağıdaki kanun ve resmî metinlere dayanmaktadır. Somut uyuşmazlıkta güncel mevzuat ve dosya belgeleri ayrıca incelenmelidir.

7101 sayılı Kanun, m. 32–37 ile düzenlenen İİK m. 304–308/b – TBMM ↗7499 sayılı Kanun, m. 37/1-d, geçici m. 1 ve m. 40: güncel kanun yolu süresi ve geçiş hükmü – TBMM ↗