En büyük iki bankanın ödeme teklifini uygun bulması, yapılandırmadaki bütün meselelerin çözüldüğünü göstermez. Vadenin uzatılması, işlemiş faizden vazgeçilmesi ve yeni bir teminat verilmesi farklı kararları gerektirebilir. Görüşmenin başında hangi bankanın neye onay verdiğini ayırmak gerekir. Aksi hâlde genel bir olumlu yaklaşım, henüz verilmemiş bir indirim kararının yerine konulabilir.
Önce hangi alacakların aynı masada olduğunu belirleyin
5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun geçici 32. maddesi, yapılandırmanın usul ve esaslarını ilgili yönetmelik çerçevesinde hazırlanan çerçeve anlaşmalara bırakır. Kanun vade uzatma, faiz ve anapara indirimi gibi araçlara imkân tanır; borçluya bunların tamamını tek taraflı seçme hakkı vermez. Bankanın ticari teklifi değerlendirmesi ile hukuken bağlayıcı bir ödeme düzeninin kurulması ayrı aşamalardır. Bu yazı, TBB’nin yayımladığı Temmuz 2021 tarihli büyük ölçekli uygulama metnindeki karar düzenine odaklanmaktadır.
Yönetmeliğin 5. maddesinde, çerçeve anlaşmaları imzalamış alacaklı kuruluşların alacaklarının üçte ikisini temsil eden çoğunluğun sözleşmeyi imzalaması durumunda, bu çerçeveyi imzalamış kuruluşların tamamı bakımından yeniden yapılandırma zorunluluğu öngörülür. Ancak bu, şirketin bütün alacaklılarını bağlayan bir mahkeme tasdiki değildir. Özel sisteme katılımı bulunmayan bir alacaklı, yalnız borçlu aynı şirket olduğu için aynı ödeme planına geçirilmiş sayılamaz. Katılım koşulları ve sözleşmenin kapsamı ayrıca değerlendirilir.
Örneğin şirketin banka borçları yanında vergi borcu, tedarikçi bakiyesi ve ortağına borcu bulunabilir. Bunları şirketin toplam yükümlülük tablosunda birlikte görmek gerekir. Fakat bu toplamı hiçbir ayrım yapmadan banka çoğunluğunun paydasına yazmak başka bir işlemdir. Oylamaya esas alacak çevresi, katılımcılar ve hesap tarihi belirlenmeden yüzde hesabı yapılamaz. Mali tablo işletmenin durumunu; karar cetveli ise belirli bir kararın kimler tarafından alındığını gösterir.
Dosyada iki ayrı sütun bulunması yararlıdır: Bankanın talep ettiği bakiye ve çoğunluk hesabında kullanılan tutar. Arada fark varsa dayanağı belirtilmelidir. Dövizli borçların hangi tarih ve kurla karşılaştırıldığı, faiz ve gayrinakdi riskin nasıl ele alındığı da aynı çalışma üzerinde görünmelidir. Buradaki öneri yeni bir kanuni şekil şartı değildir; farklı rakamlarla hazırlanmış belgeler arasında kararın izini kaybetmemek için kullanılabilecek bir çalışma yöntemidir.
Üçte iki her işlem için yeterli değildir
Büyük ölçekli çerçeve metnin VIII. bölümünde genel karar kuralı, aksine özel nisap yoksa, AKK’ya üye alacaklı kuruluşların alacak toplamının üçte ikisini ve en az iki kuruluşu temsil eden olumlu karardır. AKK, alacaklı kuruluşlar konsorsiyumudur. Kuruluş sayısı ile alacak tutarı birlikte kontrol edilir.
Özel kurallar önemlidir. VII.12 ve VII.21 uyarınca anaparadan veya tahakkuk etmiş, hak edilmiş alacaklardan vazgeçilmesinde bütün ilgili AKK üyelerinin aynı yönde kararı aranır. VII.23’te geleceğe yönelik faiz oranı için genel olarak en az üçte iki alacağa sahip birden fazla üye; başvuru tarihindeki TL referans faizinin yüzde 75’inden düşük oran için ise en az yüzde 90 alacağa sahip birden fazla üye öngörülür. Bu hükümler küçük ölçekli uygulamaya veya sıradan bir ikili protokole kendiliğinden taşınamaz.
Bu ayrım nedeniyle müzakere teklifini tek bir “faiz indirimi” başlığı altında bırakmamak gerekir. Şirket geçmişte işlemiş 8 milyon lira faizin silinmesini de gelecek üç yılda daha düşük faiz uygulanmasını da isteyebilir. İki talep aynı ekonomik amacı taşısa bile aynı hukuki işlem değildir. Geçmiş borcun hangi bölümünün kaldırılacağı ve ileriye dönük fiyatlamanın nasıl değişeceği ayrı maddelerde yazıldığında hem kararın kapsamı hem mali sonuç anlaşılır.
Bir teklifin yalnız vade uzatma bölümüne onay verilmişse, şirketin bütçesini talep ettiği bütün indirimler kabul edilmiş gibi hazırlaması sakıncalıdır. Görüşmede masaya konulan tutar, müzakere edilen tutar ve imzalanan tutar ayrı tutulmalıdır. Özellikle peşinatın hangi bakiyeden düşüleceği netleşmeden ödeme yapılması, tarafların farklı borç rakamlarını esas almasına yol açabilir. Karar metni ile hesap mutabakatı aynı varsayıma dayanmalıdır.
Yüzdeyi hesaplayın, ardından onayın kapsamını okuyun
Yalnız hesabı göstermek için, oylamaya esas toplamın 200 milyon lira olduğunu; dört kuruluşun paylarının sırasıyla 100, 50, 30 ve 20 milyon lira olarak belirlendiğini varsayalım. İlk iki kuruluşun olumlu kararı 150 milyon lira, yani yüzde 75 destek sağlar. Bu örnekte iki kuruluş şartı da sağlanır. Ancak aritmetik sonuç, teklifteki her madde için gereken özel onayın bulunduğunu tek başına göstermez. Hesap ile kararın hukuki niteliği beraber incelenmelidir.
Banka yazısındaki “uygun değerlendirilmektedir” ifadesinin devamı okunmalıdır. Onay, şirketin yeni sermaye koymasına, belirli bir taşınmazın satılmasına veya başka bir kararın alınmasına bağlanmış olabilir. Böyle bir durumda yapılacak iş, koşullu açıklamayı koşulsuz kabul gibi kaydetmek değil, eksik işlemi ve tamamlanma zamanını belirlemektir. Toplantıya katılan kişinin yetkisi ile son sözleşmeyi imzalayacak kişinin yetkisi de aynı kabul edilmemelidir.
İmza aşamasında kısa bir karar dökümü işe yarar: Talep edilen değişiklik, uygulanacak kural, olumlu kararlar, varsa koşullar ve bunları karşılayan sözleşme maddesi. Son taslakta peşinat veya faiz hesabı değişmişse, önceki kararın bu yeni metni kapsayıp kapsamadığı ayrıca kontrol edilir. Bu yöntem bankaya yapılacak başvuruyu da somutlaştırır; genel bir yeniden değerlendirme talebi yerine hangi hüküm için hangi kararın beklendiği açıkça gösterilebilir.
Banka görüşmesinden önce kontrol
- Uygulanacak çerçeve anlaşma ve ilgili alacaklı kuruluşların katılım kayıtları
- Oylamaya esas tarih, bakiye ve her kuruluşun alacak payı
- Vade, geçmiş alacaktan vazgeçme ve yeni faiz talebinin ayrı gösterilmesi
- Kararların kapsamı, koşulları ve imza yetkileri
- Son sözleşme taslağının kararlar ve borç mutabakatıyla uyumu
Kaynaklar
Metin, yayın tarihi itibarıyla aşağıdaki kanun ve resmî metinlere dayanmaktadır. Somut uyuşmazlıkta güncel mevzuat ve dosya belgeleri ayrıca incelenmelidir.
5411 sayılı Bankacılık Kanunu, geçici m. 32 — resmî mevzuat metni ↗7186 sayılı Kanun, m. 17 — yapılandırma araçları ve çerçeve anlaşmalar, TBMM kabul metni ↗Finansal Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması Hakkında Yönetmelik, m. 5 — BDDK mevzuat dizini ↗TBB, Büyük Ölçekli FYY Çerçeve Anlaşması, Temmuz 2021 — VI.1.c, VII.12, VII.21, VII.23 ve VIII ↗10765 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı — uygulama süresinin 28 Aralık 2025’ten itibaren iki yıl uzatılması, 25 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete ↗Bu yayın bilimsel ve mesleki bilgilendirme amacı taşır. Somut bir uyuşmazlık hakkında hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.
